Słownik pojęć księgowych i podatkowych

Amortyzacja to stopniowe zaliczanie wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do kosztów uzyskania przychodu w czasie, według ustawowych stawek; dotyczy składników o wartości powyżej 10 000 zł i czasie użytkowania powyżej 1 roku.

Amortyzacja jednorazowa (de minimis) to prawo małych podatników i podatników w pierwszym roku działalności do jednorazowego odpisu amortyzacyjnego całości wartości środka trwałego w roku jego nabycia, do łącznego limitu ekwiwalentu 50 000 EUR rocznie.

Samochód osobowy w firmie podlega szczególnym zasadom podatkowym: KUP ograniczone do 75% kosztów (lub 100% przy wyłącznym użytkowaniu firmowym z ewidencją przebiegu), a odliczenie VAT — do 50% (lub 100% przy wyłącznym użytkowaniu z ewidencją).

CIT-8 to roczne zeznanie podatku dochodowego od osób prawnych, składane przez spółki kapitałowe i inne podmioty CIT do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego; dla roku kalendarzowego - do 31 marca roku następnego.

Ewidencja przebiegu pojazdu to wymagany dokument potwierdzający wyłącznie firmowe użytkowanie samochodu osobowego, niezbędny do odliczenia 100% VAT i zaliczenia 100% kosztów eksploatacji do KUP; prowadzona chronologicznie z każdym wyjazdem.

Ewidencja przychodów to uproszczona ewidencja podatkowa prowadzona przez podatników na ryczałcie zamiast PKPIR; zawiera chronologiczny rejestr przychodów z podziałem na stawki ryczałtu, bez ewidencjonowania kosztów.

Ewidencja środków trwałych to obowiązkowy rejestr prowadzony przez przedsiębiorcę, zawierający dane o każdym środku trwałym i WNiP: datę nabycia, wartość początkową, stosowaną metodę i stawkę amortyzacji, narastające odpisy i datę likwidacji lub sprzedaży.

Koszty uzyskania przychodu to wydatki poniesione w celu osiągnięcia, zachowania lub zabezpieczenia przychodów, pomniejszające podstawę opodatkowania PIT lub CIT; muszą być właściwie udokumentowane i nieujęte w katalogu wydatków wyłączonych z KUP.

Leasing finansowy to umowa leasingu, w której przedmiot przechodzi na własność korzystającego po zakończeniu umowy (lub jest traktowany jako własność od początku dla celów podatkowych); leasingobiorca amortyzuje przedmiot, a kosztem jest tylko część odsetkowa raty.

Leasing operacyjny to umowa, w której leasingodawca udostępnia leasingobiorcy środek trwały za periodyczne raty; przedmiot pozostaje własnością leasingodawcy, a cała rata leasingowa jest kosztem uzyskania przychodu leasingobiorcy.

Pełna księgowość to system rachunkowości oparty na metodzie podwójnego zapisu, obowiązkowy dla spółek kapitałowych, fundacji i stowarzyszeń oraz JDG po przekroczeniu 2 mln EUR przychodów; wymaga sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa).

PKPIR to uproszczona ewidencja podatkowa obowiązkowa dla osób fizycznych i spółek jawnych/cywilnych rozliczających PIT na skali lub podatku liniowym, do momentu przekroczenia limitu 2 mln EUR przychodów nakazującego prowadzenie pełnej księgowości.

Pomoc de minimis to wsparcie publiczne (dotacje, ulgi, zwolnienia, preferencje podatkowe) nienaruszające zasad konkurencji UE, którego suma na rzecz jednego przedsiębiorcy nie może przekroczyć 300 000 EUR w ciągu 3 kolejnych lat podatkowych.

Sprawozdanie finansowe to roczny raport finansowy sporządzany przez podmioty prowadzące pełną księgowość; składa się z bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej; zatwierdzane przez organ spółki i składane do e-KRS do 15 dni od zatwierdzenia.

Środek trwały to składnik majątku firmy spełniający łącznie: wartość powyżej 10 000 zł, przewidywany czas użytkowania powyżej 1 roku, kompletność i zdatność do użytkowania, własność lub współwłasność podatnika, wykorzystywanie w działalności lub najem.

Stawki amortyzacyjne to roczne wartości procentowe, według których środki trwałe są odpisywane w koszty uzyskania przychodu; określone w Wykazie stawek amortyzacyjnych (Załącznik nr 1 do ustaw PIT/CIT) na podstawie grupy KŚT, do której należy dany środek.

Wartości niematerialne i prawne (WNiP) to składniki majątku firmy o charakterze niematerialnym (licencje, oprogramowanie, patenty, prawa autorskie, know-how) o wartości powyżej 10 000 zł i czasie użytkowania powyżej 1 roku, podlegające amortyzacji.