Słownik pojęć księgowych i podatkowych

CEIDG to publiczny elektroniczny rejestr Ministerstwa Rozwoju, w którym bezpłatnie i przez internet rejestruje się jednoosobowe działalności gospodarcze i spółki cywilne; jeden wniosek CEIDG-1 stanowi zgłoszenie do US (NIP) i GUS (REGON).

JDG (Jednoosobowa Działalność Gospodarcza) to najprostsza forma prowadzenia firmy przez osobę fizyczną, rejestrowana bezpłatnie w CEIDG; firma i właściciel to ten sam podmiot prawny, a przedsiębiorca odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem.

Porównanie JDG i spółki z o.o. to zestawienie dwóch najpopularniejszych form prowadzenia firmy w Polsce pod względem odpowiedzialności majątkowej, opodatkowania, kosztów i formalności — kluczowe przy wyborze struktury prawnej.

KRS (Krajowy Rejestr Sądowy) to publiczny rejestr sądowy prowadzony przez wydziały gospodarcze sądów rejonowych, w którym rejestruje się spółki, stowarzyszenia, fundacje i inne podmioty; wpis do KRS nadaje osobowość prawną i jest warunkiem rozpoczęcia działalności.

Art. 299 KSH to przepis, na podstawie którego członkowie zarządu sp. z o.o. odpowiadają osobiście i solidarnie za zobowiązania spółki, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna; chroni wierzyciela, gdy spółka nie może spłacić długu.

PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) to urzędowy system klasyfikacji rodzajów działalności oparty na europejskiej NACE; kod PKD (4 cyfry + litera) jest przypisywany przy rejestracji firmy i określa m.in. stawkę ryczałtu oraz obowiązki branżowe.

PSA (Prosta Spółka Akcyjna) to spółka kapitałowa z osobowością prawną, w której minimalne wkłady na akcje mogą wynosić 1 zł (brak wymaganego kapitału akcyjnego), przeznaczona dla startupów i innowacyjnych przedsięwzięć; podatnik CIT 9% lub 19%.

REGON to dziewięciocyfrowy (JDG) lub czternastocyfrowy (jednostka lokalna) numer statystyczny nadawany przez GUS wszystkim podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą; nadawany automatycznie przy rejestracji w CEIDG lub KRS.

Spółka jawna to spółka osobowa nieposiadająca osobowości prawnej, lecz mająca zdolność prawną; każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń; co do zasady transparentna podatkowo - wspólnicy płacą PIT od swojego udziału w zysku.

Spółka komandytowa to spółka osobowa z dwiema klasami wspólników: komplementariuszem (pełna odpowiedzialność za długi) i komandytariuszem (odpowiada tylko do sumy komandytowej); od 2021 r. jest podatnikiem CIT (9% lub 19%), a nie transparentna podatkowo.

Spółka z o.o. to spółka kapitałowa z osobowością prawną, w której wspólnicy odpowiadają za zobowiązania wyłącznie do wysokości wniesionych wkładów; minimalny kapitał zakładowy wynosi 5 000 zł, a spółka jest odrębnym podatnikiem CIT.

Zamknięcie JDG to formalne zakończenie działalności przez wykreślenie wpisu z CEIDG, które powoduje ustanie obowiązku ZUS, obowiązek sporządzenia remanentu likwidacyjnego VAT oraz zamknięcia ksiąg i rozliczenia podatków.

Zawieszenie działalności to czasowe zaprzestanie prowadzenia firmy bez jej likwidacji (min. 30 dni dla JDG); w trakcie zawieszenia przedsiębiorca nie opłaca składek ZUS społecznych ani zaliczek na podatek za pełne miesiące zawieszenia.