Zwolnienie z VAT do 240 000 zł od 2026 – kto może z niego skorzystać i jak to zrobić

Podwyżka limitu zwolnienia z VAT to jedna z najbardziej praktycznych zmian podatkowych 2026 r. Dzięki niej tysiące małych firm może wyjść z systemu VAT lub do niego nie wchodzić – oszczędzając czas na rozliczeniach. Ustawa przewidziała też korzystny przepis przejściowy: firmy, które w 2025 r. przekroczyły dawne 200 000 zł, ale nie przekroczyły 240 000 zł, mogą wrócić do zwolnienia już od 1 stycznia 2026 r.

1. Zwolnienie podmiotowe z VAT – na czym polega

Podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego z VAT:

• Nie dolicza VAT do cen swoich towarów i usług
• Nie wystawia faktur z VAT (tylko faktury bez VAT z adnotacją „zwolnienie na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”)
• Nie składa pliku JPK_VAT z deklaracją
• Nie odlicza VAT od zakupów firmowych

Jedynym obowiązkiem ewidencyjnym jest prowadzenie uproszczonej ewidencji sprzedaży.

Zwolnienie jest korzystne dla firm, które:

• mają niskie koszty (niewiele VAT do odliczenia)
• sprzedają głównie osobom prywatnym, które i tak nie odliczają VAT
• chcą uprościć rozliczenia i zredukować administrację

2. Nowy limit 240 000 zł od 2026 r.

Na mocy ustawy z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o VAT (Dz.U. 2025 r. poz. 896) od 1 stycznia 2026 r. limit sprzedaży uprawniający do zwolnienia podmiotowego wzrósł z 200 000 zł do 240 000 zł.

Limit dotyczy wartości sprzedaży bez kwoty podatku VAT w poprzednim roku podatkowym.

Jeśli zatem Twoja sprzedaż netto w 2025 r. nie przekroczyła 240 000 zł, w 2026 r. możesz korzystać ze zwolnienia o ile należysz do grupy uprawnionych.

Dla firm rozpoczynających działalność w trakcie roku: limit oblicza się proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzenia działalności (lub dni, jeśli dokładnie określono datę startu).

3. Kto może skorzystać ze zwolnienia

Zwolnienie podmiotowe przysługuje podatnikom, którzy spełniają łącznie:

• Mają siedzibę działalności w Polsce
• Ich roczna sprzedaż nie przekroczyła 240 000 zł w poprzednim roku
• Nie wykonują czynności wyłączonych z możliwości zwolnienia
• Nie złożyli wcześniej formularza VAT-R rejestrującego jako czynny podatnik VAT (lub zrezygnowali prawidłowo)

Nowi przedsiębiorcy mogą korzystać ze zwolnienia automatycznie – bez składania żadnych wniosków jeśli przewidywana sprzedaż nie przekroczy limitu proporcjonalnego.

4. Kto NIE może skorzystać – wyłączenia ustawowe

Ustawa o VAT (art. 113 ust. 13) wyklucza ze zwolnienia podmiotowego podatników dokonujących:

• dostaw towarów opodatkowanych akcyzą (np. paliwa, alkohol, papierosy) – z wyjątkiem energii elektrycznej
• dostaw nowych środków transportu
• dostaw towarów w ramach sprzedaży wysyłkowej
• dostaw terenów budowlanych
• dostaw wyrobów z metali szlachetnych
• świadczenia usług prawniczych
• świadczenia usług doradczych (w tym doradztwa podatkowego)
• świadczenia usług jubilerskich

Jeśli twoja działalność obejmuje choćby jedną z powyższych czynności, nie możesz skorzystać ze zwolnienia podmiotowego.

5. Przepis przejściowy dla firm z obrotem 200–240 tys. zł w 2025 r.

To jedna z najważniejszych, a zarazem najmniej nagłośnionych zmian.

Dotychczas obowiązywała zasada rocznej karencji (art. 113 ust. 11 ustawy o VAT): jeśli przekroczyłeś limit lub dobrowolnie zrezygnowałeś ze zwolnienia, możesz do niego wrócić najwcześniej po upływie roku od końca roku, w którym nastąpiła utrata prawa.

Przepis przejściowy do ustawy z 24 czerwca 2025 r. wyłącza tę zasadę dla konkretnej grupy:

Jeśli Twoja sprzedaż w 2025 r.:

• przekroczyła 200 000 zł (stary limit), ale
• nie przekroczyła 240 000 zł (nowy limit)

…to możesz skorzystać ze zwolnienia już od 1 stycznia 2026 r. bez czekania roku.

Ministerstwo Finansów potwierdziło tę interpretację w piśmie PT3.054.7.2025 z 2025 r.

Ważne: ta wyjątkowa zasada dotyczy wyłącznie osób, które przekroczyły 200 000 zł w 2025 r. Jeśli dobrowolnie zrezygnowałeś ze zwolnienia (mimo że nie przekroczyłeś limitu), reguła karencji nadal cię obowiązuje.

6. Jak wrócić do zwolnienia z VAT – procedura krok po kroku

1. Sprawdź swój obrót za 2025 r. – jeśli sprzedaż netto wyniosła ≤ 240 000 zł, jesteś uprawniony
2. Sprawdź, czy nie wykonujesz czynności wyłączonych ze zwolnienia
3. Złóż formularz VAT-R (aktualizacja) do właściwego naczelnika urzędu skarbowego:
   • Zaznacz zmianę statusu z „czynnego podatnika VAT” na „podatnika VAT zwolnionego”
   • Wskaż datę, od której obowiązuje zwolnienie (1 stycznia 2026 r.)
4. Przestań doliczać VAT do sprzedaży od daty zwolnienia
5. Złóż ostatni JPK_VAT za miesiąc/kwartał poprzedzający zwolnienie
6. Dokonaj korekty odliczonego VAT od towarów handlowych i środków trwałych (jeśli dotyczy – art. 91 ustawy o VAT)

Termin złożenia VAT-R: przed rozpoczęciem sprzedaży objętej zwolnieniem (czyli najpóźniej 31 grudnia 2025 r. dla zwolnienia od 1 stycznia 2026 r.).

7. Obowiązki przy zwolnieniu z VAT

Przedsiębiorca korzystający ze zwolnienia musi:

• Prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży (nie musi być sformalizowana, ale musi pozwalać sprawdzić, czy limit nie został przekroczony)
• Wystawiać faktury bez VAT z adnotacją o zwolnieniu (na żądanie nabywcy)
• Monitorować bieżący obrót – jeśli w trakcie roku przekroczy 240 000 zł, traci zwolnienie od momentu przekroczenia (nie od końca roku)

Ewidencja cukiernicza: Choć ustawa nie narzuca konkretnego formatu, wystarczy np. rejestr sprzedaży w Excelu z datami i wartościami transakcji.

8. Kiedy warto zrezygnować ze zwolnienia

Zwolnienie z VAT NIE zawsze jest korzystne. Warto z niego zrezygnować, jeśli:

• Twoi klienci to VAT-owcy, którym zależy na odliczeniu VAT od zakupu
• Ponosisz duże koszty firmowe (możliwość odliczenia VAT od zakupów)
• Planujesz duże inwestycje (np. zakup sprzętu, samochód firmowy)
• Rywalizujesz z VAT-owcami – cena netto + VAT może być zbliżona lub niższa niż twoja cena „bez VAT”

Rezygnacja ze zwolnienia: złóż formularz VAT-R przed miesiącem, w którym chcesz zostać VAT-owcem.

Przykład praktyczny

Pan Rafał prowadzi małą kancelarię tłumaczeń. W 2024 r. jego obrót wyniósł 185 000 zł – korzystał ze zwolnienia.

W 2025 r. wziął duże zlecenie i obrót wyniósł 222 000 zł (przekroczył 200 000 zł, ale nie 240 000 zł). Zarejestrował się jako czynny VAT-owiec od miesiąca przekroczenia.

Nowa sytuacja od 2026 r.: Jego obrót w 2025 r. mieści się w przedziale 200–240 tys. zł → kwalifikuje się do przepisu przejściowego. Złożył aktualizację VAT-R w grudniu 2025 r. i od 1 stycznia 2026 r. korzysta ze zwolnienia.

Efekty:

• Brak miesięcznego JPK_VAT → oszczędność czasu i kosztów obsługi
• Prostsze faktury
• Klienci to głównie osoby prywatne – nie interesuje ich VAT na fakturze

Najczęstsze błędy

1. Niezłożenie VAT-R przed powrotem do zwolnienia. Bez aktualizacji VAT-R formalnie nadal jesteś VAT-owcem i musisz wystawiać faktury z VAT.
2. Doliczanie VAT po przekroczeniu limitu „na koniec roku”. Zwolnienie traci moc od momentu transakcji, która przekroczyła limit – nie od końca roku.
3. Błędne wyliczanie limitu. Do limitu 240 000 zł wlicza się wartość sprzedaży netto, ale nie wlicza np. dostawy towarów lub usług zwolnionych z VAT przedmiotowo ani sprzedaży środków trwałych.
4. Niezrobienie korekty VAT od towarów i środków trwałych. Przy przejściu na zwolnienie może być konieczna korekta odliczonego wcześniej VAT – szczególnie przy środkach trwałych użytkowanych krócej niż 5 lat (10 lat dla nieruchomości).
5. Przekonanie, że zwolnienie oznacza brak jakichkolwiek obowiązków. Obowiązek ewidencji sprzedaży i monitorowania limitu pozostaje – zwolnienie dotyczy tylko rozliczania podatku.

Co warto zapamiętać

• Od 1 stycznia 2026 r. limit VAT zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł
• Firmy, które w 2025 r. przekroczyły 200 000 zł, ale nie 240 000 zł, mogą wrócić do zwolnienia bez czekania roku
• Konieczny jest formularz VAT-R (aktualizacja) złożony przed datą zwolnienia
• Przy zwolnieniu: brak JPK_VAT, brak VAT na fakturach, ale też brak odliczenia VAT od zakupów
• Przekroczenie 240 000 zł w trakcie roku oznacza utratę zwolnienia od razu – nie od początku następnego roku