Jak wrócić do zwolnienia z VAT w 2026 r. – procedura po podwyżce limitu do 240 000 zł

Podwyżka limitu VAT z 200 000 do 240 000 zł to dobra wiadomość dla tysięcy małych przedsiębiorców. Jeśli twój roczny obrót nie przekracza nowej granicy, możesz wybrać: pozostać czynnym podatnikiem VAT albo skorzystać ze zwolnienia i uprościć rozliczenia. Wyjaśniamy, kto może powrócić do zwolnienia i co zrobić, żeby to było zgodne z przepisami.

Co to jest zwolnienie podmiotowe z VAT

Zwolnienie podmiotowe z VAT (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT) to prawo do nienaliczania i nieodprowadzania podatku VAT przy sprzedaży towarów lub usług, jeśli roczny obrót nie przekroczył określonego limitu.

Korzyść: brak konieczności rejestracji jako czynny podatnik VAT, brak deklaracji JPK_VAT, prostsze fakturowanie.

Koszt: brak możliwości odliczenia VAT od zakupów firmowych.

Nowy limit 240 000 zł: kto może skorzystać

Ustawa z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o VAT (Dz.U. 2025 poz. 896) podniosła limit zwolnienia podmiotowego:

• do 31 grudnia 2025 r.: 200 000 zł
• od 1 stycznia 2026 r.: 240 000 zł

Ze zwolnienia może korzystać każdy przedsiębiorca (JDG, spółka cywilna, sp. z o.o. itd.), u którego wartość sprzedaży netto w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła 240 000 zł.

Dla nowo zarejestrowanych podatników (rejestracja w trakcie roku) limit jest proporcjonalny do liczby dni prowadzenia działalności w danym roku.

Przepis przejściowy: firmy z obrotem 200 000–240 000 zł w 2025 r.

To kluczowy przepis dla przedsiębiorców, którzy w 2025 r.:

• mieli obrót między 200 000 a 240 000 zł, oraz
• byli już zarejestrowanymi czynnymi podatnikami VAT (przekroczyli poprzedni limit 200 000 zł).

Standardowa zasada: po przekroczeniu limitu podatnik przez rok nie może wrócić do zwolnienia (roczna karencja).

Przepis przejściowy: na mocy art. 3 ustawy z 24 czerwca 2025 r. podatnicy z obrotem 200 000–240 000 zł w 2025 r. mogą powrócić do zwolnienia od 1 stycznia 2026 r. bez rocznej karencji, pod warunkiem złożenia formularza VAT-R przed tą datą.

Kto NIE może korzystać ze zwolnienia

Niezależnie od wysokości obrotu zwolnienie podmiotowe nie przysługuje:

• Prawnikom: adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi, notariusze
• Doradcom finansowym i ubezpieczeniowym
• Przy dostawie towarów opodatkowanych VAT marżą (antyki, dzieła sztuki): w zakresie tej działalności
• Przy imporcie towarów i usług z zagranicy: w tym zakresie
• Firmom rejestrującym się jako podatnik VAT-EU (wewnątrzwspólnotowe transakcje)
• Przy sprzedaży nowych środków transportu w UE
• Dostawy wyrobów akcyzowych (paliwa, alkohol, tytoń)
• Przy budowie lub dostawie terenów budowlanych: w zakresie tej działalności

Procedura powrotu do zwolnienia: krok po kroku

Krok 1: Sprawdź, czy masz prawo do zwolnienia Obrót za 2025 r. nie przekracza 240 000 zł i nie podlegasz wyłączeniom z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.

Krok 2: Złóż formularz VAT-R (aktualizacja) VAT-R to formularz rejestracyjny VAT. Żeby powrócić do zwolnienia, zaznacz:

• Cel złożenia: aktualizacja (pola 9/10)
• Poz. 30: data, od której chcesz korzystać ze zwolnienia (np. 01.01.2026)
• Poz. 31: zaznacz „podatnik rezygnuje z prawa do odliczenia VAT”

Termin złożenia: przed datą planowanego powrotu do zwolnienia (jeśli od 1 stycznia 2026 r., złóż do 31 grudnia 2025 r.).

Krok 3: Wyrejestruj się z JPK_VAT Po złożeniu VAT-R z aktualizacją nie składasz już miesięcznych JPK_V7M ani kwartalnych JPK_V7K.

Krok 4: Zmień szablony faktur Faktury wystawiane po powrocie do zwolnienia nie zawierają stawki VAT ani kwoty podatku. Dodaj adnotację: „Zwolnienie z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”.

Krok 5: Rozlicz VAT za ostatni miesiąc jako czynny podatnik Złóż ostatnią deklarację JPK_VAT za miesiąc, w którym jeszcze byłeś czynnym podatnikiem.

Krok 6 (opcjonalny): Korekta VAT od aktywów zakupionych jako czynny podatnik Jeśli jako czynny podatnik odliczyłeś VAT od zakupów środków trwałych, a teraz wracasz do zwolnienia, możesz być zobowiązany do korekty odliczonego VAT (art. 91 ustawy o VAT). Dotyczy to głównie środków trwałych o wartości przekraczającej 15 000 zł netto.

Co się zmienia po powrocie do zwolnienia

Zalety:

• Brak obowiązku składania JPK_VAT
• Ceny na fakturach to kwoty brutto (bez rozbicia na netto i VAT)
• Prostsza administracja, brak ewidencji VAT

Wady:

• Brak możliwości odliczenia VAT od zakupów firmowych
• Utrata VAT naliczonego z nowych inwestycji (np. sprzęt, samochód)
• Przy sprzedaży dla VAT-owców: cena z wbudowanym VAT jest mniej konkurencyjna

Kiedy zwolnienie się opłaca

Zwolnienie opłaca się gdy:

• Twoi klienci to głównie osoby prywatne: nie potrzebują faktury z VAT
• Masz niskie koszty VAT-owskie: mało zakupów firmowych obłożonych VAT
• Chcesz uprościć administrację i zaoszczędzić na obsłudze księgowej

Czynny VAT lepszy gdy:

• Klienci to głównie firmy: potrzebują VAT do odliczenia
• Masz duże zakupy firmowe z VAT: sprzęt, materiały, leasing
• Planujesz inwestycje w najbliższych latach

Przykład praktyczny

Pani Kinga prowadzi studio fotograficzne (JDG). W 2025 r. jej obrót wyniósł 218 000 zł netto. Przekroczyła limit 200 000 zł w sierpniu 2025 r. i od września 2025 r. była czynnym podatnikiem VAT. Większość klientów to osoby prywatne.

Czy może wrócić do zwolnienia w 2026 r.?

• Obrót 2025: 218 000 zł (mieści się w przedziale 200–240 000 zł) ✓
• Zastosowanie przepisu przejściowego: TAK ✓

Co robi:

1. Do 31 grudnia 2025 r. składa VAT-R (aktualizacja) z datą 01.01.2026
2. Składa ostatni JPK_VAT za grudzień 2025 do 25 stycznia 2026 r.
3. Od 1 stycznia 2026 r. nie pobiera VAT od klientów i nie składa JPK_VAT

Efekt: oszczędność ok. 600–800 zł/mc na obsłudze księgowej. Uproszczone fakturowanie. Klientki prywatne płacą tę samą kwotę bez nieporozumień co do kwoty brutto.

Najczęstsze błędy

1. Niezłożenie VAT-R przed powrotem do zwolnienia. Powrót bez formularza oznacza nadal status czynnego podatnika, nawet jeśli obrót mieści się w limicie.
2. Brak korekty VAT od środków trwałych. Jeśli odliczyłeś VAT od drogiego sprzętu (np. 40 000 zł netto), wracając do zwolnienia możesz być zobowiązany do zwrotu części VAT proporcjonalnie do pozostałego okresu korekty.
3. Wystawianie faktur z VAT po powrocie do zwolnienia. Po powrocie faktury muszą być „zwolnione z VAT”. Błędnie doliczony VAT rodzi obowiązek zapłaty do US.
4. Pomylenie limitu obrotu z dochodem. Limit 240 000 zł dotyczy obrotu (przychodu netto ze sprzedaży), nie dochodu.

Co warto zapamiętać

• Nowy limit zwolnienia VAT: 240 000 zł od 1 stycznia 2026 r.
• Przepis przejściowy: firmy z obrotem 200 000–240 000 zł w 2025 r. mogą wrócić od 1.01.2026 bez karencji
• Formularz: VAT-R (aktualizacja), złożyć przed datą powrotu
• Po powrocie: brak JPK_VAT, faktury bez VAT z adnotacją o zwolnieniu
• Uwaga na korektę VAT od zakupionych środków trwałych