Preferencyjne składki ZUS przez 24 miesiące – co po uldze na start i jak obliczyć

Ulga na start zakończyła się po 6 miesiącach. Co dalej? Przez następne 24 miesiące możesz korzystać z preferencyjnych składek ZUS, czyli płacić od dużo niższej podstawy. To kolejny etap wsparcia dla nowych przedsiębiorców, który może łącznie oszczędzić ponad 30 000 zł w ciągu dwóch lat. Wyjaśniamy mechanizm, kwoty i procedurę.

Czym są preferencyjne składki ZUS

Preferencyjne składki ZUS (art. 18a ustawy o SUS) to możliwość opłacania składek ZUS społecznych od obniżonej podstawy wymiaru przez pierwsze 24 miesiące prowadzenia działalności (po zakończeniu ulgi na start lub od samego początku, jeśli nie korzystasz z ulgi na start).

Podstawa preferencji: 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r.: 30% x 4 806 zł = 1 441,80 zł miesięcznie.

Standardowo (duży ZUS) podstawa to 60% przeciętnego wynagrodzenia = 5 652 zł.

Kto może skorzystać

Prawo do preferencji przysługuje, gdy:

• działalność trwa nie dłużej niż 24 miesiące od zakończenia ulgi na start lub od daty rejestracji (jeśli nie było ulgi na start),
• nie wykonujesz działalności dla byłego pracodawcy (takie same zasady jak przy uldze na start),
• przez ostatnie 60 miesięcy nie prowadziłeś działalności (warunek dla „restart” po przerwie).

Jeśli korzystałeś z ulgi na start (6 mies.) i chcesz preferencji (24 mies.): łącznie 30 mies. obniżonych składek.

Kwoty składek preferencyjnych w 2026 r.

Podstawa: 1 441,80 zł (30% x 4 806 zł)

Do tego obowiązkowa składka zdrowotna (min. 432,54 zł/mc).

Łączne obciążenie ZUS i zdrowotna na preferencjach: ok. 853–888 zł/mc (vs ok. 2 300–2 400 zł na dużym ZUS).

Jak się zgłosić: formularz ZUS ZUA

Po zakończeniu ulgi na start (lub przy rejestracji bez ulgi) składasz do ZUS:

• ZUS ZWUA: wyrejestrowanie z dotychczasowego kodu (05 40 przy uldze na start)
• ZUS ZUA: rejestracja z kodem 05 24 (preferencyjne składki)

Termin: do 7 dni od zakończenia ulgi na start.

Dołączasz: deklarację ZUS DRA z obniżoną podstawą, którą podajesz samodzielnie (minimum 1 441,80 zł, ale możesz wskazać wyższe).

Uwaga: możesz opłacać składki od podstawy wyższej niż minimalna preferencja. To dobrowolny wybór budowania wyższego kapitału emerytalnego.

Czas trwania i liczenie 24 miesięcy

Preferencje trwają przez 24 pełne miesiące kalendarzowe, liczone od miesiąca, w którym złożono ZUS ZUA z kodem 05 24.

Przerwy w działalności: jeśli zawiesiłeś działalność, miesiące zawieszenia mogą „zawiesić” bieg 24 miesięcy (sprawdź aktualne interpretacje ZUS, bo kwestia jest niejednoznaczna).

Co po zakończeniu 24 miesięcy

Po zakończeniu preferencji (miesiąc 25.) obowiązują:

• Duży ZUS: podstawa 60% przeciętnego wynagrodzenia (5 652 zł), składki ok. 1 927 zł/mc
• Mały ZUS Plus: jeśli przychód w poprzednim roku nie przekracza 84 780 zł, możesz płacić proporcjonalnie do dochodu

Zmiana: ZUS ZWUA (wyrejestrowanie z 05 24) + ZUS ZUA z nowym kodem.

Łączenie z Małym ZUS Plus

Po 24 miesiącach preferencji możesz przejść na Mały ZUS Plus (jeśli spełniasz warunki limitu przychodu). Nie możesz przejść na Mały ZUS Plus bezpośrednio po preferencjach bez przerwy na dużym ZUS.

Chronologia: ulga na start (6 mies.) => preferencje (24 mies.) => duży ZUS (min. kilka miesięcy) => Mały ZUS Plus (do 36 mies. w ciągu 60 mies.).

Przykład praktyczny

Pan Marcin zarejestrował JDG 1 marca 2025 r.

• Marzec–sierpień 2025: ulga na start (6 mies.)
• Wrzesień 2025 – sierpień 2027: preferencyjne składki (24 mies.)

Kwoty preferencji 2026:

• Składki ZUS: 456,16 zł/mc (z dobrowolną chorobową)
• Składka zdrowotna: 432,54 zł/mc (minimum)
• Łącznie: 888,70 zł/mc

Oszczędność vs duży ZUS (2026 r.):

• Duży ZUS + zdrowotna: ok. 2 300–2 400 zł/mc
• Preferencje: ok. 888 zł/mc
• Oszczędność miesięczna: ok. 1 400–1 500 zł
• Oszczędność przez 24 mies.: ok. 33 600–36 000 zł

Najczęstsze błędy

1. Pominięcie ZUS ZWUA przy zmianie z ulgi na start. Musisz wyrejestrować się z kodu 05 40, a potem zarejestrować z 05 24. Brak wyrejestrowania = błąd w rejestrze ZUS.
2. Obliczanie 24 miesięcy od rejestracji JDG, a nie od zakończenia ulgi na start. Preferencje zaczynają się od momentu zakończenia ulgi, nie od samej rejestracji.
3. Brak dobrowolnej składki chorobowej. Na preferencjach możesz przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (od 35 zł/mc). Bez niej brak zasiłku chorobowego w razie choroby.
4. Zapominanie o zmianie kodu po 24 miesiącach. Po upływie preferencji ZUS nadal nalicza preferencje, ale są one nieprawidłowe. Może to skutkować koniecznością dopłaty różnicy.

Co warto zapamiętać

• Preferencje: podstawa 1 441,80 zł (30% min. wynagrodzenia), składki ok. 420–456 zł/mc
• Łącznie ze zdrowotną: ok. 853–888 zł/mc
• Czas trwania: 24 miesiące (od miesiąca ZUS ZUA z kodem 05 24)
• Formularz: ZUS ZWUA + ZUS ZUA z kodem 05 24
• Po 24 mies.: duży ZUS lub Mały ZUS Plus (jeśli spełniasz warunki)
• Możliwa dobrowolna składka chorobowa (35,32 zł/mc)